Ceza hukukunda son dönemde dikkat çeken “Ters Delil Teorisi”, bu kez “önlem almama davranışı” üzerinden yürütülen yeni bir tartışmayı gündeme taşıdı. Avukat Serra Taşköprü tarafından geliştirilen yaklaşımda, bazı olaylarda yalnızca yapılan eylemlerin değil; özellikle yapılmayan koruyucu davranışların da davranışsal delil niteliğinde değerlendirilebileceği savunuldu.

Teoriye göre klasik hukuk anlayışında bir kişinin rahatsızlık, tehdit veya istenmeyen iletişim altında olduğunu düşünmesi halinde doğal refleksin; engelleme, iletişimi kesme, şikâyette bulunma veya koruyucu önlem alma olduğu kabul ediliyor. Ancak bazı vakalarda bu adımların sistematik biçimde hiç uygulanmaması dikkat çekici bir veri olarak değerlendiriliyor.

“Neden Önlem Alınmadı?” Sorusu Gündemde

Ters Delil Teorisi, olaylara yalnızca mevcut deliller üzerinden değil; eksik bırakılan, yapılmayan veya bilinçli şekilde sürdürülmeyen davranışlar üzerinden de yaklaşılması gerektiğini öne sürüyor.

Teori kapsamında şu sorunun önem kazandığı ifade ediliyor:

“Doğal akışta beklenen koruyucu davranış neden gerçekleşmedi?”

Uzman değerlendirmelerinde, sürekli rahatsızlık beyanına rağmen iletişim kanallarının tamamen kapatılmaması, erişim yollarının korunması veya kontrollü temasın devam ettirilmesinin tek başına kesin bir anlam taşımadığı; ancak tekrar eden davranış örüntüleriyle birlikte incelendiğinde farklı sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.

“Yapılmayanlar da İncelenmeli”

Yaklaşıma göre bazı olaylarda;

• Konulmayan engeller,
• Yapılmayan uyarılar,
• Kullanılmayan hukuki koruma yolları,
• Sonlandırılmayan iletişim,
• Açık bırakılan erişim imkânları

doğrudan delil sayılmasa da olayın ilişkisel dinamiğini anlamada “negatif veri” niteliği taşıyabiliyor.

Teoride özellikle şu vurgunun yapıldığı dikkat çekiyor:

“Bazı durumlarda gerçeklik, yapılanlardan çok; ısrarla yapılmayanlarda saklı olabilir.”

Hukuki ve Etik Tartışmalar Sürüyor

Uzmanlar, teorinin “önlem alınmadıysa rıza vardır” gibi bir anlam taşımadığını özellikle vurgularken, bunun hukuken ve etik açıdan tehlikeli bir genelleme olacağına dikkat çekiyor. Buna rağmen davranış örüntülerinin analizinde “koruyucu refleks eksikliği”nin incelenebilir bir unsur olduğu ifade ediliyor.

Ters Delil Teorisi’nin özellikle psikolojik manipülasyon, dijital iletişim, ilişkisel güç mücadeleleri ve sessiz şiddet alanlarında hukuk dünyasında yeni tartışmalar başlatabileceği değerlendiriliyor.