Bilindiği gibi son araştırma sonuçları bize dünyanın değişik ülkelerinde kullanılmakta olan anadillerden 2500 ile 3000 arasında kalan önemli bir bölümü yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Ne yazık ki bu kategori içerisinde ülkemizde de 20’ye yakın dil artık kendini koruyup yaşatamaz duruma gelmiştir.
Kuşkusuz bu durum sadece ülkemizde yaşanan bir sorun değildir. Ancak genel olarak duruma bakıldığında egemen olan kesimlerin kendi politikaları doğrultusunda benimsedikleri dilleri “ülkelerin resmi dili” meşruluğu adı altında koruyup geliştirirken diğer dilleri yasaklama, yok sayma, görmezden gelme, zemin kaybetmesine neden olma ve benzeri yaklaşımlarla yok olmakla yüz yüze bırakmaktadırlar.
Bu insanlık trajedisini araştırmalarla somut olarak tespit eden Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), 21 Şubat'ı Uluslararası Anadil Günü adı altında, uluslararası uzlaşıyı, kültürel çeşitliliği ve çok dilliliği desteklemek amacıyla 1999 yılında takvimine almıştır.
21 Şubat 1952 tarihi aynı zamanda Bangladeş’in Başkenti Dakka'da, Bengal Dil Hareketi mensubu birçok öğrencinin Bengal alfabesiyle yazabilme ve Pakistan'ın Bengal dilini de resmi dil olarak tanıması talepleriyle yapılan bir protesto sırasında öldürüldükleri güne tekabül etmektedir. Dünya Anadil günü etkinliklerinin 2000 yılından sonra yaygınlaşarak geliştiğini de gözlemliyoruz.
Bir insanın hiçbir eğitime tabi tutulmaksızın ailesi, çevresi ve toplumu aracılığı ile öğrendiği dil, anadili olarak tanımlanır.
Uluslararası Çocuk Hakları Sözleşmesinde de açıkça belirtildiği gibi bireyin anadilinde eğitim alması en temel insan haklarından birisi olduğu kadar, bireylerin kendi anadillerinde eğitim almasının engellenmesi de en büyük insan hakkı ihlallerinden birisi olarak kabul edilmektedir.
Ülkemizde halen uygulanmakta olan tekçi zihniyetler nedeniyle Kültürler mozayiği olan Anadolu’da birçok dil yok olma tehlikesi yaşarken, birçok dil de kendini yaşatma konusunda sıkıntılarla karşı karşıya kalmaktadır. Resmi dillerin dışında kalan diller devlet korumasından ve eğitim dili olarak kullanılmamasından kaynaklanan ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Milyonlarca çocuk ne yazık ki anadillerinde eğitim görme imkanından yoksun bırakılmakta bu durum da bir çok anadilin yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır.
Dünyada çocuklarına bayram armağan eden tek ülke olmakla övünen Türkiye’nin, milyonlarca çocuğun kendi anadili ile eğitim görmesine “ülke bölünür” paranoyası ile yaklaşma politikalarını yanlış buluyoruz. Başta Anadilimiz olan Kürtçe olmak üzere bütün anadillerin eğitimde kullanılmasını ve korunmasını bilimsel, laik ve demokratik eğitimin ayrılmaz bir parçası olarak görüyor ve talep ediyoruz.
Bu vesile ile Türkiye halklarının 21 Şubat Dünya Anadili Günü’nü kutluyor, faklı anadil ve kültürlerin özgürce yaşaması ve gelişiminin önündeki bütün yasal ve fiili engellerin kaldırılmasını diliyoruz.
Songül KORKMAZ - Dr. Mehmet DEMİR
Batman Belediyesi Eş Başkanları
