Dünya çapında bir farkındalık arttırma çabası içinde olunsa da Türkiye'de halen bir farkındalığın ciddi anlamda oluşmadığı ve bu günün Türkiye'de özellikle farkındalık yaratma çabası taşıdığı düşüncesindeyim.
Artrit kelime anlamı olarak eklem bölgelerinin yani vücuttaki hareketli alanların iltihaplanması durumudur. Bu iltihaba bazı mikrobik ajanlar neden olabileceği gibi vücudun savunma mekanizmasının kendisi de neden olabilir. Ayrıca bazen eklem alanlarında var olan ameliyat sonrası kullanılan veya darbe / travma gibi etkenler ile eklem alanına yerleşen yabancı cisimler de neden olabilir. Romatoloji klinikleri çoğunlukla bu eklem alanlarındaki vücudun savunma sistemi olan bağışıklık sisteminin (immün sistem) açığa çıkardığı artritler ile ilgilenmektedir. Artrit açığa çıktığı zaman eklem alanlarında ağrı, şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı ve hareket kısıtlılığı bulgularından bir veya birkaçı oluşur.
Türk istatistik kurumunun (TÜİK) 2014 yılında yapmış olduğu bir çalışmaya göre romatizmal eklem hastalıkları erişkin yaş grubunda ©9.1 oran ile en sık görülen üçüncü hastalık olarak karşımıza çıkmaktadır (ilk sırada hipertansiyon ve ikinci sırada da yine romatizmal hastalıklarla karışması muhtemel bel ve iskelet sisteminin ağrıları görülmektedir). Ayrıca bu romatizmal eklem ağrıları belirgin işgücü kaybına neden olması sebebiyle de önem arz etmektedir. Yine TÜİK verilerine göre, bu romatizmal hastalıklar yüzünden Türkiye'de ortalama istirahat süresi 4.6 gün kadar olmaktadır. Bu işgücü kaybının da ekonomiye belirgin bir yükü olduğu aşikardır.
Romatoloji polikliniğinde en sık karşılaşılan romatizmal hastalıklar ankilozan spondilit, romatoid artrit, Behçet Sendromu, psöriatik artrit olarak da bilinen sedef romatizması, sistemik lupus eritematosus, damar iltihapları (vaskülit) ve ailevi akdeniz ateşi gibi hastalıklar şeklindedir.
Kısaca en sık görülen iki romatizmal hastalık olan romatoid artrit ve ankilozan spondilit bulgularından bahsedecek olursak; romatoid artrit genellikle orta yaş bireylerde (40'lı yaşlardan sonra) özellikle eller ve ayaklar olmak üzere küçük eklemleri iltihaplandıran bir hastalıktır. Hastalarda, sabah elleri hareket ettirmek, kapı kolunu açmak, çaydanlığı kaldırmak gibi basit işleri yapmakta zorlanma görülür ve bu şikayetler gün içinde nispeten rahatlama gösterir. Zamanla söz konusu şikayetler ilerleyerek artritin daha ileri formlarını açığa çıkarır ve el hareketlerinin kısıtlanmasına sbebiyet veren deformiteler oluşur. Ankilozan spondilit ise daha çoğunlukla erken yaşlarda ortaya çıkan günün özellikle sabah saatlerinde oluşan bel / kalça ağrıları ve topuk / ayak tabanı ağrılarının eşlik ettiği, gün içerisinden hareketli yaşama geçme ile ağrıların tam veya kısmen rahatlamasıyla karakterli bir hastalıktır. Genetik bir test olan HLA-B27 isimli genin pozitifliği yüksek oranda söz konusudur ve vücudun orta hattı sayılan omur bölgeleri ile kalça içinde yer tutan sakroiliak eklem artriti (sakroiliit) görülür.
Medicalpoint Hastanesi Romatoloji Polikliniğinde yukarıda saydığımız eklem romatizması durumları da dahil romatizmal eklem problemlerinin tedavisi, gereğinde ultrason eşliğinde tanı konularak başarıyla yapılmaktadır.
ROMATOLOJİ VE İÇ HASTALIKLARI UZMANI Doç. Dr. Samet KARAHAN
